ਇਕ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਬੁਢੜੀ ਮਾਈ,
⁠ਫ਼ਰਖ਼ਸੀਅਰ ਅਗੇ ਕੁਰਲਾਈ।
ਦੇਵੇ ਰਬ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਬਾਲ,
⁠ਨਿਆਉਂ ਕਰੀਂ ਮੈਂ ਰੰਡੀ ਨਾਲ।
ਫੌਜ ਤੇਰੀ ਜੋ ਕੈਦੀ ਪਕੜੇ,
⁠ਵਿਚ ਬੇੜੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਜਕੜੇ।
ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਪੁਤ ਮੇਰਾ ਆਇਆ,
⁠ਨਵਾਂ ਵਿਆਹ ਹੈ ਉਸ ਕਰਾਇਆ।
ਨਾ ਉਹ ਸਿਖ ਨਾਂ ਸਿਖ ਦਾ ਭਾਈ,
⁠ਫੌਜ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਲੈ ਆਈ।
ਛਡ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰੀਂ,
⁠ਮੇਰੇ ਤੇ ਨਾਂ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।
ਉਹੋ ਸਬਰ ਆਸ ਏ ਮੇਰੀ,
⁠ਝੁਲੀ ਮੇਰੇ ਸੀਸ ਹਨੇਰੀ।
ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੋਈ ਹਨੇਰੀ,
⁠ਬਖਸ਼ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਮਿੰਨਤ ਤੇਰੀ।
ਰਹਿਮ ਫ਼ਰਖ਼ਸੀਅਰ ਨੂੰ ਆਇਆ,
ਲੜਕਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮੰਗਾਇਆ।
ਜਾ ਕਾਕਾ ਮੈਂ ਛਡਾਂ ਤੈਨੂੰ,
⁠ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਖ ਮਾਂ ਕਹੇ ਤੇਰੀ ਮੈਨੂੰ।
ਇਉਂ ਗਭਰੂ ਨੇ ਦਿਤਾ ਉਤਰ,
⁠ਮੈਂ ਹਾਂ ਸਿਖ, ਸਿਖ ਦਾ ਪੁਤਰ।
ਵੇਖ ਕੜਾ ਐਹ ਸਿਰ ਤੇ ਕੇਸ,
⁠ਗੁਰੂ ਮੇਰਾ ਹੈ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮੇਸ।
ਮਾਈ ਬੋਲੇ ਝੂਠ ਜ਼ਬਾਨੋਂ,
⁠ਹੋ ਬੇਮੁਖ ਕਿਉਂ ਮਰਾਂ ਜਹਾਨੋਂ।
ਖੰਡੇ ਦੀ ਮੈਂ ਪੌਹਲ ਏ ਪੀਤੀ,
⁠ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਦੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।
ਭੁਲੀਂ ਵੇਖ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ,
⁠ਮੈਂ ਹਾਂ ਸਿਖ ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਚਾ।
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ,
⁠ਕਰਾਂ ਫਰੇਬ ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਮਦਾਰੀ।
ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਨਾਂ ਲਾਵੋ ਦੇਰ,
⁠ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲਾਵੋ ਫੇਰ।
ਖੁੰਝ ਨਾ ਜਾਵਾਂ ਕਿਧਰੇ ਕੱਲਾ,
⁠ਕਰੋ ਕੀਮੀਆਂ ਨਾਲ ਤਸੱਲਾ।
ਡੈਣ ਹੈ ਏਹ, ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਮਾਈ,
⁠ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਜੋ ਖਾਵਣ ਆਈ।
ਛੇਤੀ ਮੇਰਾ ਸੀਸ ਉਡਾਉ,
⁠ਕਲਗੀਧਰ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁਚਾਉ।

 ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣਾ
 
ਸੁਣਕੇ ਗਲ ਬਚੇ ਦੀ ਸਾਰੀ,
⁠ਭਖ ਗਿਆ ਸ਼ਾਹ ਵਾਂਗ ਅੰਗਾਰੀ।
ਕੰਨਾਂ ਉਤੇ ਹਥ ਲਗਾਵੇ,
⁠ਮੌਤ ਵੇਖ, ਸਿਖ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਵੇ।
ਹੇ ਅਲਾ! ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ,
⁠ਸਿਖ ਨੂੰ ਕੇਹੜੀ ਮਿਟੀ ਲਾਈ।
ਪੀਰ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਬਲੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ,
⁠ਮੌਤ ਅਗੇ ਸੁਟਣ ਤਲਵਾਰਾਂ।
ਪਰ ਸਿਖ ਵੇਖ ਕੇ ਭੁੰਬਰ ਪਾਵੇ,
⁠ਚੜ੍ਹ ਸੂਲੀ ਤੇ ਢੋਲੇ ਗਾਵੇ।
ਸਦ ਜਲਾਦਾਂ ਤਾਈਂ ਕਹਿੰਦਾ,
⁠ਸਿਖ ਅਨਮੋੜ ਨ ਮੋੜਿਆਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਹੁਣੇ ਕਤਲਗਾਹ ਵਿਚ ਲਿਜਾਉ,
⁠ਇਸ ਦਾ ਧੜ ਤੋਂ ਸੀਸ ਉਡਾਉ।
ਉਸੇ ਘੜੀ ਜਲਾਦਾਂ ਫੜਿਆ,
⁠ਵਿਚ ਕਤਲਗਾਹ ਸਿਖ ਨੂੰ ਖੜਿਆ।
ਤੇਗ਼ ਦਾ ਇਕੋ ਵਾਰ ਚਲਾਕੇ,
⁠ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁਟਿਆ ਝਟਕਾਕੇ।
ਗਿਆ ਸਚਖੰਡ ਨੂੰ ਸਿਖ ਪਰਵਾਨਾ,
⁠ਖਿੜੇ ਮਥੇ ਮੰਨ ਰਬ ਦਾ ਭਾਣਾ।
'ਅਨੰਦ' ਜੋੜ ਹਥ ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ,
⁠'ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਫਤਹਿ' ਉਚਾਰੀ।

('ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ' ਵਿੱਚੋਂ)